Trong bài viết này, bạn sẽ biết được:
- Tại sao mụn lại xuất hiện trên mặt
- Các loại mụn trứng cá
- Các biện pháp điều trị mụn trứng cá
Mục lục
Nguyên nhân hình thành mụn trứng cá
Mụn trứng cá là một bệnh của nang lông và tuyến bã nhờn, vị trí xuất hiện phổ biến nhất là ở mặt, sau đó là vùng cổ, ngực, lưng và vai.
Mụn trứng cá hình thành từ 4 yếu tố chính bao gồm:
- Tăng sản xuất bài tiết của tuyến bã nhờn
- Tăng sừng của biểu mô nang lông
- Sự phát triển của vi khuẩn Propionibacterium acnes trên da
- Phản ứng viêm
Cụ thể, do ảnh hưởng của rối loạn nội tiết hay một yếu tố nào đó, các tuyến sản xuất bã nhờn bị kích thích và bài tiết với lượng nhiều hơn, đồng thời thành phần của chất bã nhờn cũng thay đổi, chúng trở nên đặc hơn. Cùng với đó, quá trình đổi mới tế bào của nang lông bị gián đoạn và lớp sừng trên bề mặt da dày lên. Khi xảy ra sự mất cân bằng vi khuẩn trên da, cụ thể là vi khuẩn Propionibacterium acnes phát triển mạnh hơn nhờ môi trường thuận lợi ở vùng da tăng sừng và nhiều bã nhờn, khiến cho phản ứng viêm xảy ra và hình thành mụn trứng cá.
Sự thay đổi nội tiết tố đóng một vai trò hàng đầu trong việc xuất hiện mụn trứng cá. Sự gia tăng mức độ hormone sinh dục nam (androgen) kích thích sự sản xuất dư thừa của các tuyến bã nhờn. Đó là lý do tại sao mụn trứng cá phổ biến hơn ở nam giới so với phụ nữ. Tuy nhiên, trong giai đoạn dậy thì, các bạn gái cũng tăng lượng nội tiết tố nam nên các bạn gái cũng gặp phải tình trạng này. Sự thay đổi nội tiết tố cũng có liên quan đến việc nổi mụn tiền kinh nguyệt.
Tìm hiểu thêm: Các loại kem trị mụn hiệu quả dành cho da dầu
Ở độ tuổi lớn hơn, mụn trứng cá có thể chỉ ra các vấn đề với hệ thống nội tiết. Khuynh hướng di truyền là quan trọng, vì sự nhạy cảm của tuyến bã nhờn với nội tiết tố androgen và độ hẹp của ống dẫn chất nhờn có thể được di truyền. Các bệnh về nội tiết như tuyến giáp, đa nang buồng trứng ở phụ nữ cũng là nguyên nhân gây mụn trứng cá.
Các yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của mụn trứng cá bao gồm:
- Lựa chọn và sử dụng mỹ phẩm không đúng cách. Một số chất được sử dụng trong mỹ phẩm có thể làm tắc nghẽn lỗ chân lông (chúng được gọi là chất gây mụn): lanolin, squalene, lưu huỳnh;
- Sử dụng một số loại thuốc có thể gây ra tác dụng phụ nổi mụn: Thuốc nội tiết tố (thuốc tránh thai); một số loại thuốc khác – steroid, thuốc kháng sinh, thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng lo âu, thuốc có chứa lithium;
- Căng thẳng quá độ;
- Làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc với khói bụi, xăng dầu…
- Rửa mặt quá thường xuyên cũng có thể làm trầm trọng thêm tình hình, vì da trở nên quá khô;
- Nặn mụn, thường xuyên chạm tay lên da;
- Ăn các loại thực phẩm có chỉ số GI cao.
- Các bệnh về đường ruột (táo bón mãn tính, viêm dạ dày, viêm đại tràng…)
Có thể bạn quan tâm: Cách chọn nước hoa hồng cho da dầu và da thường
Phân loại mụn trứng cá
Mụn trứng cá chia làm 2 loại:
1. Mụn không viêm
Mụn đầu trắng: Là những nốt mụn nhỏ, li ti trên bề mặt da, có màu trắng, ấn vào không đau.
Mụn đầu đen: Trông như những chấm đen trong lỗ chân lông của da. Các lỗ chân lông tích tụ bã nhờn, tế bào chết của da, vi khuẩn, do lớp trên cùng ở miệng lỗ chân lông tiếp xúc trực tiếp với không khí nên bị oxy hóa, vì vậy bề mặt mụn chuyển thành màu đen.
2. Mụn viêm
Sẩn đỏ: Là những nốt sưng đỏ, không chứa mủ, chạm vào thấy đau.
Mụn mủ: Các nốt mụn nổi lên trên bề mặt da, bên trong chứa mủ, viền mụn có màu đỏ, chạm vào thấy đau. Kích thước mụn phổ biến từ 2-4mm. Nếu mủ không được nặn ra chúng sẽ khô dần và biến thành lớp vảy.
Mụn trứng cá viêm tấy: Đây là dạng mụn tổn thương nghiêm trọng khi các nang lông bị vỡ ở phần sâu trong trung bì da. Các chất bã bẩn từ lỗ chân lông tràn vào trung bì da gây viêm lan rộng và nối tiếp viêm sang nang lông kế cận. Mụn trứng cá viêm tấy là mụn trứng cá mức độ nặng. Nặn mụn viêm tấy rất dễ để lại sẹo.
Mụn nang: Mụn trứng cá nang bọc là tổn thương viêm da kích thước rất lớn. Nó biểu hiện như túi nước lỏng, mềm, bùng nhùng trong phần sâu của da. Đây là mức độ nặng nhất của mụn trứng cá, và nó rất đau. Nguy cơ tạo sẹo rất cao.
Các phương pháp điều trị mụn trứng cá
Mụn trứng cá nhẹ
Trong hầu hết các trường hợp, mụn trứng cá có thể được điều trị bằng nhiều loại thuốc trị mụn không kê đơn (kem dưỡng, kem, gel) có thể mua dễ dàng tại nhà thuốc. Các thành phần phổ biến nhất trong các sản phẩm trị mụn bao gồm benzoyl peroxide, axit azelaic, resorcinol, axit salicylic và lưu huỳnh.
Nên thoa các sản phẩm trị mụn mỗi ngày lên vùng da bị mụn sau khi làm sạch da. Nếu da bắt đầu khô và trở nên kích ứng, hãy giảm tần suất thoa xuống.
Mụn trứng cá nghiêm trọng
Nếu tình trạng mụn của bạn không được cải thiện với các phương pháp điều trị không kê đơn hoặc nếu bạn có các dạng mụn nặng hơn, bạn sẽ cần đến gặp bác sĩ. Bác sĩ da liễu có thể đánh giá tình trạng mụn, xác định sẹo và kê đơn các phương pháp điều trị cụ thể.
Trong trường hợp bị mụn trứng cá nghiêm trọng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh hoặc thuốc có chứa isotretinoin dạng uống. Tuy nhiên, cần lưu ý các tác dụng phụ và chống chỉ định với phụ nữ mang thai.
Phương pháp điều trị bằng nội tiết tố: Các lựa chọn như thuốc tránh thai và spironolactone có thể có lợi cho những phụ nữ bị rối loạn nội tiết tố gây ra mụn.
Bên cạnh đó bác sĩ có thể sử dụng thêm một số biện pháp trị liệu khác như: Điều trị mụn bằng laser, IPL (ánh sáng xung cường độ mạnh), hoặc Peel da để loại bỏ lớp da cũ và kích thích tái tạo da mới.
Xem chi tiết: Hiệu quả của phương pháp bắn laser trong điều trị da
Những điều bạn cần chú ý trong quá trình trị mụn
- Không nên tự ý nặn mụn để tránh nhiễm trùng và sẹo.
- Làm sạch da mặt với sữa rửa mặt dịu nhẹ.
- Nên gội đầu thường xuyên, tránh để tóc bết dính lên mặt, vệ sinh chăn gối thường xuyên.
- Sử dụng kem dưỡng ẩm và mỹ phẩm dán nhãn “không gây mụn” (non-comedogenic).
- Sử dụng các loại mặt nạ giúp loại bỏ bã nhờn dư thừa.
- Tránh căng thẳng quá mức.
- Ăn một chế độ ăn uống cân bằng với nhiều trái cây tươi và rau quả giàu vitamin C.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu tình trạng mụn nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu để lại sẹo.